Artur Szyk (1894-1951), Dziedzictwo polsko-żydowskiego artysty I-szej połowy XX wieku
Archiwalne Wystawy, Górny Pałac Sztuki
Wernisaż: 8 marca 2012 (czwartek), godz. 17.15
Wystawa czynna od 8.03.2012
Pochodzący z Łodzi artysta malarz, najwybitniejszy miniaturzysta XX wieku, wykształcony w Paryżu i Krakowie (m.in. pod kierunkiem Teodora Axentowicza).
Po I wojnie światowej zilustrował poemat satyryczny Juliana Tuwima „Rewolucja w Niemczech”. W latach 20. XX wieku wystawiał swoje prace w Paryżu m. in. były to ilustracje do „Księgi Estery”, „Kuszenia Św. Antoniego” i „Studni Jakuba”. W pracach tych wzorował się na ilustracjach książek średniowiecznych i grafice renesansowej, w twórczy sposób przetwarzając je.
Zajmował się również ponad 700-letnią historią obecności Żydów w Polsce. W latach 1926-1928 zilustrował „Statut Kaliski” – zbiór przywilejów dla Żydów z 1264 r., nadany przez księcia Bolesława Pobożnego, a następnie zaadaptowany i poszerzony przez króla Kazimierza Wielkiego.
W latach 30-tych wykonał iluminację do „Hagady” – opowieści o uwolnieniu ludu izraelskiego z niewoli egipskiej. Ilustracje te były czytelną aluzją wobec nowego zagrożenia, jakim był nazizm. Zadedykował swe dzieło królowi Anglii, Jerzemu VI.
W połowie lat 30-tych przygotował serię 38 miniatur akwarelowych „Washington and his Times”, ukazujących Jerzego Waszyngtona i amerykańską wojnę o niepodległość, które później zostały zakupione przez prezydenta Polski Ignacego Mościckiego i podarowane prezydentowi USA Franklinowi D. Rooseveltowi.
W 1939 roku, Rząd Polski zamówił u Szyka serię miniatur malarskich, poświęconych roli Polaków w walce o niepodległość Ameryki. Autor przygotował je na światową wystawę w Nowym Jorku.
Po wybuchu II wojny światowej udał się do Londynu, skąd został wysłany najpierw do Kanady, a potem do USA, przez Rząd Brytyjski oraz Rząd Polski na Uchodźstwie aby swoimi pracami i karykaturami skłonić rządy tych krajów do udziału w walce z faszystowskimi państwami w Europie. Przebywając w USA walczył piórem z nazizmem o wolność okupowanych krajów, tworząc karykatury i rysunki, publikowane na okładkach czołowych tygodników i miesięczników.
Po utworzeniu Organizacji Narodów Zjednoczonych przygotował miniatury, obrazujące historie krajów alianckich, walczących w czasie II wojny światowej przeciwko państwom Osi.
Po wojnie zaangażował się w działalność syjonistyczną. W 1948 r. zilustrował Deklarację Utworzenia Państwa Izrael, a w roku 1950 Amerykańską Deklarację Niepodległości.
Jego twórczość była pomostem miedzy kulturą polską, żydowską, francuską, angielską i amerykańską. Każdemu z krajów, w których mieszkał poświęcał swoje prace.
W roku 1923 został uhonorowany francuskimi „Palmami Akademickimi”, siedem lat później polskim odznaczeniem „Złotym Krzyżem Zasługi”, a w 1934 amerykańskim „Orderem Waszyngtona”.
Zmarł w wieku 57 lat w roku 1951 w USA. Został pochowany na cmentarzu Montefiori w Nowym Yorku. Ten niemal zapomniany w kraju ojczystym artysta poprzez swoje prace ukazuje takie wartości jak humanizm, godność człowieka, tolerancję. Przez całe życie budował porozumienie między ludźmi ponad podziałami narodowymi, religijnymi i rasowymi.
